Skip to main content

Corona Series Part 31 : कोरोना, मास्क आणि स्वच्छता


Corona Series Part 31
      नमस्कार मी अजिंक्य पत्रावळे सध्या कोरोना विषाणू चा प्रादुरर्भाव लक्षात घेऊन Social Media च्या माध्यमातून जनजागृती करण्याचा प्रयत्न करत आहे.

कोरोना, मास्क आणि स्वच्छता
      2002 साली जेव्हा चीन मधून सार्सचा विषाणू पसरला, तेव्हा पासून चिन, जपान, तैवान, मध्ये मास्कचा वापर रोजचा झाला आहे. प्रदूषणयुक्त शहरांमध्ये मास्कचा वापर करन गरजेचे आहे. आता तर कोरोनाचे संक्रमण पाहता सर्जीकल मास्कचा वापर अनिवार्यच करायला हवा. हे खर आहे मास्कच्या वापराणे कोरोनाचे संक्रमण होण्यास अडथळा निर्माण होईल. लॉक डाउनच्या काळात कदाचित मास्कचा वापर जास्त नसेल परंतु रोजचे जीवन चालू झाले की प्रत्येक व्यक्तिला मास्कची गरज भासणार आहे. मास्कचा वापर करून झाल्यावर पर्यावरणाच्या दृष्टीने एक नवीन प्रश्न उभा राहणार आहे. आज चीनच्या समुद्र किनारी ई ठिकाणी प्लॅस्टिक सापडते तसे मास्क सापडू लागले आहेत. त्याची योग्य विल्हेवाट लावणं तितकेच महत्वाचे आहे.
      ३ पदरी सर्जीकल मास्कमद्धे पातळ असे प्लॅस्टिक, कापड आणि धातूचा पदर असतात. मास्कचा वापर करून असेच कचर्‍यात टाकले असता सर्वप्रथम सफाई कामगार, सर्वसामान्य नागरिक आणि समुद्री जीव पशू पक्षी यांना धोका संभवतो. ICMR च्या आताच्या मार्गदर्शक तत्वा नुसार फक्त कोरोना बाधित रुग्णाचा मास्क वैद्यकीय कचरा म्हणून गणला जातो ईतर मास्क नाही. त्यामुळे ईतर मास्कची विल्हेवाट लावणं स्वचता करन त्रासदाई ठरु शकते. अश्या वेळी आपण मास्कची विल्हेवाट काशी करावी ते पाहू जेणे करून विषाणू विरहित वातावरणात मोकळा श्वास घेता येईल.
      मास्काच्या विल्हेवाट लावणे करिता केंद्राच्या आरोग्य खात्याच्या काही मार्गदर्शक सूचना आहेत. एक व्यक्तीचा मास्क दुसर्‍यांनी वापरणे योग्य नाही, मास्क जर घरी बनवलेला कापडी असेल तर तो आधी उकळत्या मिठाचा पाण्यात टाकून उन्हात वळवला पाहिजे. मास्क पकडत असताना फक्त मास्कच्या दोरीला स्पर्श झाला पाहिजे ईत्यादि.
      सर्जीकल मास्क विल्हेवाट लावण्यासाठी २ प्रकार संगितले आहेत १) ५% ब्लीच किवा १% सोडियम हायपोक्लोराइड (NaClO४)चे द्रावण तयार करावे आणि मास्क त्यामध्ये थोडावेळ भिजत ठेवावा आणि त्या नंतर वैद्यकीय कचरा उठाव करणार्‍यांकडे सुपूर्त करावा. २) मास्क पूर्णत जाळून टाकावा किवा खोल खड्डा कडून जमिनीत पुरावा. शहरवस्तीत राहणार्‍याना जमिनीत पुरणे सोयीचे ठरणार नाही तसेच जाळून टाकणे देखील प्रदूषनास कारण ठरू शकते. (मास्क) वैद्यकीय कचराच्या संदर्भात Central Polution Control Board- 18 मार्च 2020 यांच्या नुसार मास्क एक वेगळ्या पिवळ्या कचरा पेटी मध्ये गोला करायल हवा आणि त्या नंतर वैद्यकीय कचरा वेगळा गोळा केला पाहिजे. हा वैद्यकीय कचरा पुढे एक भट्टी (insinarator)मध्ये जाळून टाकला जातो शेवटी फक्त राख राहते. नजीकचा काळात नगर, महानगर पालिका, पंचायत यांचा समोर मास्क, हातमोजे सारखा कचरा घरामधून वेगळं गोळा करण्याचे आवाहन राहणर आहे, अन्यथा कचर्‍याचा डब्यातून बाहेर गेलेला कोरोना पुन्हा घरात येऊ शकतो. त्यामुळे लॉकडाउन नंतर रोजच्या कामाच्या व्यापात आपण मास्क इतरत्र टाकू नका. आपला परिसराची स्वचता आपणच राखूया.

प्रा डॉ अजिंक्य अजित पत्रावळे     
रसायनशास्त्र विभाग
विवेकानंद कॉलेज कोल्हापूर


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Corona Series Part 39 : कोरोना, आणि लस निर्मिती मधील भारतीयांचा सहभाग

Corona Series Part 39       नमस्कार मी अजिंक्य पत्रावळे सध्या कोरोना विषाणू चा प्रादुरर्भाव लक्षात घेऊन Social Media च्या माध्यमातून जनजागृती करण्याचा प्रयत्न करत आहे. कोरोना , आणि लस निर्मिती मधील भारतीयांचा सहभाग जगात असा एक ही देश नसेल जिथे ज्ञानाचा भंडार असणारे भारतीय लोक त्या देशाच्या प्रगतिमध्ये सहभागी नाहीत. कोरोनाच्या लढ्यात तरी हे मागे कशी राहतील. सिरम इंडिया लिमिटेड पुणे स्थित जैव तंत्रज्ञानातील अग्रणी कंपनी आहे यां कंपनीचे वैशिष्ट्य म्हणजे या पूर्वी ही hepatitis, पोलीओ , स्वाइन फ्लू इत्यादि आजारामध्ये लस निर्माण करण्याचे महत्वाचे योगदान आहे. वर्षभरात १.५ अब्ज लसीचे डोस अतिशय माफक दरात तयार करण्याची क्षमता असणारी या कंपनीचे उत्पादन यूरोपियन देशात व संशोधन यूनिट पुणे सारख्या शहरात आहे. भारतामध्ये एक ही नोबेल परितोषिक किवा औषधाचा स्वामित्व हक्क नाही तरीही औषध , लस उत्पादन करण्यात प्रावीण्य , विश्वसनीय नावलौकिक मिळवणारा देश आहे. जावपास ८०% लस आफ्रिका सारख्या देशात पुरवेल जातात. कोरोनाची लस निर्माण करण्यासाठी न्यूयॉर्क मधील codagenic या...
13 comments
Read more

पुन्हा कधीही कोरोना सारख्या महामारीमुळे लेख लिहायची वेळ येऊ नये हीच ईश्वर चरणी प्रार्थना

नमस्कार मी अजिंक्य पत्रावळे आज काय लिहावे आणि काय नको समजेनासे झाले आहे. तरी धाडस करून लिहित आहे. काही चुकले तर समजून घ्यावे ही विनंती.   मार्च महिन्यामध्ये जगात नवीन विषाणू ने धुमाकूळ घातला होता सर्वत्र भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. शास्त्रज्ञ , संशोधक , मीडिया , नेते , उद्योजक , आणि सामान्य जनता सर्वच नागरिकांना पुढे काय वाहून ठेवले आहे याची कल्पना नव्हती. परिस्थितीचे आकलन होण्याचा आतच लॉकडाउन झाला तेव्हा सुट्टीचा आनंद घेऊया असे समजून काही नागरिक मस्त मजेत होते. हळू हळू परिस्थिती बदलून गंभीर झाली , पण नेमके काय चालू आहे काय करावे आणि काय करू नये याचा अंदाज लागेना. मीडिया मध्ये रोज के भीतीदायक बातमी येऊ लागली कधी विषाणू वर असलेले उपाया येऊ लागले पण शास्त्रीय माहिती सजत नसल्यामुळे गोंधळाचे वातावरण निर्माण होऊ लागले . अश्या मध्ये रसायनशास्त्राचा विद्यार्थी म्हणून कोरोना विषाणूच्या विरोधात   काही काम करावे असे वाटत होते परंतु संशोधन करण्यासाठी काही मर्यादा होत्या याचे भान होते पण शांत बसून चालणार नाही हे लक्षात आले होते. म्हणून मनातून ठरवले आज या संकटकाळी समजासाठी आप...
7 comments
Read more

Corona Series Part 38 : कोरोना, आणि चीनी वैद्यकीय उपकरणे

Corona Series Part 38       नमस्कार मी अजिंक्य पत्रावळे सध्या कोरोना विषाणू चा प्रादुरर्भाव लक्षात घेऊन Social Media च्या माध्यमातून जनजागृती करण्याचा प्रयत्न करत आहे. कोरोना , आणि चीनी वैद्यकीय उपकरणे एखाद्या व्यक्तिच्या मजबूरीचा स्वतच्या फायद्यासाठी कसा उपयोग करून घेता येईल याचे सर्वोत्तम प्रशिक्षण चीनमध्ये मिळते. चीन म्हणजे धोखेबाजी , अविश्वास् याचा अनुभव सर्वांनी घेतला आहे तरी देखिल मजबूरी म्हणून काही व्यवहारीक जुगार चीनशी करावे लागत आहेत. त्यातील एक म्हणजे वैद्यकीय उपकरण खरेदी. नोहेंबर ते फेब्रुवारी च्या दरम्यान चीन मध्ये कोरोना चे संक्रमण जोरावर असल्याने चीन मधील काही प्रांत बंद होते , या विषाणूच्या बाबतीतील माहीत सुरवातीपासूंनच लपवण्यात आल्यामुळे चीन व्यतिरिक्त ईतर जग सुरळीत चालू होते , आणि एकदा हा विषाणू चीन मधून सार्‍या जगात पसरला तेव्हा ईतर देशांची या विषाणू च्या विरोधात लडण्याची तयारी नसल्याने विषाणूचे संक्रमण जलत गतीने पसरू लागले. तेव्हा वैद्यकीय उपकरणे जसे मास्क , तपासणी किट , संरक्षक किट , वेंटीलेटर , ईत्यादी उपकरणाची मागणी आणि ...
6 comments
Read more